 |
| asomiyakhabar.com |
ভাৰত ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত স্বাধীন হৈছিল। স্বাধীনতাৰ পিছৰ পৰা দেশখনে বিভিন্ন প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু বিভিন্ন ৰাজনৈতিক দলৰ নেতৃত্বত চৰকাৰ লাভ কৰিছে। এই সময়ছোৱাত ভাৰতৰ অৰ্থনীতি, উদ্যোগ, কৃষি, বৈদেশিক বাণিজ্য আৰু মুদ্ৰাৰ বিনিময় হাৰৰ বহু পৰিৱৰ্তন ঘটিছে।
কিন্তু এটা প্ৰশ্ন সদায় চৰ্চালৈ আহে কোনখন চৰকাৰৰ কাৰ্যকালত আমেৰিকাৰ ডলাৰৰ বিপৰীতে ভাৰতীয় টকাৰ মূল্য কিমান সলনি হৈছিল?
এই প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰিবলৈ আমি ইতিহাস, চৰকাৰৰ কাৰ্যকাল আৰু ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ বিনিময় হাৰ একেলগে চাব লাগিব।
-স্বাধীনতাৰ পৰা বৰ্তমানলৈ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু চৰকাৰৰ কাৰ্যকাল
তলত প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলৰ কাৰ্যকাল, নেতৃত্বাধীন চৰকাৰ আৰু সেই সময়ছোৱাত ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ বিনিময় হাৰৰ পৰিৱৰ্তন দিয়া হৈছে।
প্ৰধানমন্ত্ৰী-কাৰ্যকাল
ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ হাৰৰ পৰিৱৰ্তন
-জৱাহৰলাল নেহৰু
১৫ আগষ্ট ১৯৪৭ – ২৭ মে' ১৯৬৪
কংগ্ৰেছ স্বাধীনতাৰ সময়ত প্ৰায় ৩.৩২ ৰ পৰা ৪.৬৭
প্ৰায় ২৮.৯১% পইচা মূল্য কম হৈছিল।
-গুলজাৰিলাল নন্দা
২৭ মে' – ৯ জুন ১৯৬৪
কংগ্ৰেছ- অন্তৱৰ্তীকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী
এই অতি কম সময়ত উল্লেখযোগ্য পৃথক পৰিৱৰ্তন নাছিল।
-লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰী
৯ জুন ১৯৬৪ – ১১ জানুৱাৰী ১৯৬৬
কংগ্ৰেছ- ১৯৬৫ত প্ৰায় ₹৪.৭৬
-গুলজাৰিলাল নন্দা
১১ – ২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৬
কংগ্ৰেছ- অন্তৱৰ্তীকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী
অতি কম সময়ৰ কাৰ্যকাল
-ইন্দিৰা গান্ধী
২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৬ – ২৪ মাৰ্চ ১৯৭৭
কংগ্ৰেছ- ১৯৬৬ ৰ অৱমূল্যায়নৰ পিছত প্ৰায় ₹৪.৭৬
১৯৭৭ত প্ৰায় ₹৮.৭৪
কংগ্ৰেছ স্বাধীনতাৰ সময়ত প্ৰায় ৭.৫০ ৰ পৰা ৮.৭৫ প্ৰায়
৪৯.29% পইছা মূল্য কম হৈছিল।
-মোৰাৰজী দেশাই
২৪ মাৰ্চ ১৯৭৭ – ২৮ জুলাই ১৯৭৯
জনতা পাৰ্টি
প্ৰায় ₹৮.৭৪ৰ পৰা ₹৮.১৩ হল।
তাৰ মনে ৬.৯৮% পইচা মূল্য উঠিছিল dollar ৰ তুলনাত।
-চৰণ সিং
২৮ জুলাই ১৯৭৯ – ১৪ জানুৱাৰী ১৯৮০
জনতা পাৰ্টি (ছেকুলাৰ) নেতৃত্বাধীন চৰকাৰ
প্ৰায় ₹৮.১৩ৰ পৰা ৭.৯ লৈ আহিল।
৯.২০% পইচা মূল্য উঠিছিল dollar ৰ তুলনাত।
-ইন্দিৰা গান্ধী
১৪ জানুৱাৰী ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮৪
কংগ্ৰেছ
প্ৰায় ₹৭.৯০ৰ পৰা ₹১১.৩৭লৈ
৪৩.৯২% পইচা মূল্য কমিল।
-ৰাজীৱ গান্ধী
৩১ অক্টোবৰ ১৯৮৪ – ২ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯
কংগ্ৰেছ
প্ৰায় ₹১১.৩৭ৰ পৰা ₹১৬ৰ আশে-পাশে
৪০.৭২% পইচা মূল্য কমিল।
-বিশ্বনাথ প্ৰতাপ সিং
২ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯ – ১০ নৱেম্বৰ ১৯৯০
নেচনেল ফ্ৰণ্ট
ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ মূল্য কমাৰ চাপ অব্যাহত আছিল
-চন্দ্ৰশেখৰ
১০ নৱেম্বৰ ১৯৯০ – ২১ জুন ১৯৯১
সমাজবাদী জনতা পাৰ্টি নেতৃত্বাধীন সংখ্যালঘু চৰকাৰ
১৯৯১ৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ সংকটৰ সময়।
৩৭.৫০% পইচা মূল্য কমিল।
-পি. ভি. নৰসিংহ ৰাও
২১ জুন ১৯৯১ – ১৬ মে' ১৯৯৬
কংগ্ৰেছ
১৯৯১ত প্ৰায় ₹২২.৭; ১৯৯৬ত প্ৰায় ₹৩৫.৪
৫৮.৮৪% পইচা মূল্য কমিল।
-অটল বিহাৰী বাজপেয়ী
১৬ মে' – ১ জুন ১৯৯৬
বিজেপি নেতৃত্বাধীন চৰকাৰ
অতি কম সময়ৰ চৰকাৰ।
-এইচ. ডি. দেৱে গৌড়া
১ জুন ১৯৯৬ – ২১ এপ্ৰিল ১৯৯৭
ইউনাইটেড ফ্ৰণ্ট
ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ হাৰ বৃদ্ধি পাইছিল।
-ইন্দৰ কুমাৰ গুজৰাল
২১ এপ্ৰিল ১৯৯৭ – ১৯ মাৰ্চ ১৯৯৮
ইউনাইটেড ফ্ৰণ্ট
টকাৰ মূল্যৰ ওপৰত চাপ অব্যাহত আছিল।
১৪.২৯% পইচা মূল্য কমিল।
-অটল বিহাৰী বাজপেয়ী
১৯ মাৰ্চ ১৯৯৮ – ২২ মে' ২০০৪
বিজেপি নেতৃত্বাধীন NDA
১৯৯৮ত প্ৰায় ₹৪১; ২০০৪ত প্ৰায় ₹৪৫
৯.৭৬% পইচা মূল্য কমিল।
-ড° মনমোহন সিং
২২ মে' ২০০৪ – ২৬ মে' ২০১৪
কংগ্ৰেছ নেতৃত্বাধীন UPA
২০০৪ত প্ৰায় ₹৪৫; ২০১৪ত প্ৰায় ₹৬৩
৩৫.৫৬% পইচা মূল্য কমিল।
নৰেন্দ্ৰ মোদী
২৬ মে' ২০১৪ – ২০২৬ চনলৈ
বিজেপি নেতৃত্বাধীন NDA
২০১৪ত বাৰ্ষিক গড় প্ৰায় ₹৬৩; ২০২৬ চনৰ ১৩ অক্টোবৰত প্ৰায় ₹৯৫.২৫।
৩৫.৯৩% পইছা মূল্য কমি।
তথ্যৰ উৎস:- ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যকালৰ পৰা প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়ৰ ঐতিহাসিক তালিকা আৰু ডলাৰৰ বিনিময় হাৰৰ বাবে ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ তথ্য ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। কিছুমান ক্ষেত্ৰত বাৰ্ষিক গড় হাৰ আৰু কিছুমান ক্ষেত্ৰত নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ হাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।
-কোনখন চৰকাৰৰ সময়ত ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ মূল্য কিমান কমিছিল?
এতিয়া কেইটামান গুৰুত্বপূৰ্ণ সময়ছোৱাৰ তুলনা কৰোঁ।
ক) ১৯৪৭–১৯৬৪: জৱাহৰলাল নেহৰুৰ চৰকাৰ
ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ সময়ত ১ ডলাৰৰ মূল্য প্ৰায় ₹৩.৩২ আছিল। ১৯৬৪ চনৰ আশে-পাশে ই প্ৰায় ₹৪.৭৬ হয়।
এই সময়ছোৱাত ভাৰতত পৰিকল্পিত অৰ্থনীতি, ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ, বৃহৎ বান্ধ, ইস্পাত উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।
কিন্তু ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ বিনিময় হাৰ একে হৈ নাথাকিল। ভাৰতৰ আমদানি, বৈদেশিক বাণিজ্য, উন্নয়নৰ বাবে বিদেশী সামগ্ৰীৰ প্ৰয়োজন আৰু সেই সময়ৰ বিনিময় হাৰ ব্যৱস্থাই ইয়াত ভূমিকা লৈছিল।
খ) ১৯৬৬–১৯৭৭: ইন্দিৰা গান্ধীৰ প্ৰথম কাৰ্যকাল
১৯৬৬ চনত ভাৰতীয় টকাৰ অৱমূল্যায়ন কৰা হৈছিল। সেই সময়ত ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ বিনিময় হাৰ প্ৰায় ₹৪.৭৬ৰ পৰা ₹৭.৫০লৈ সলনি হয়।
এই পৰিৱৰ্তনৰ পিছত ১৯৭০ৰ দশকতো টকাৰ বিনিময় হাৰ সলনি হৈছিল।
এই সময়ছোৱাত ভাৰতৰ সন্মুখত খাদ্য সংকট, খৰাং, যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্থনৈতিক চাপ আৰু ১৯৭৩ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তেল সংকটৰ দৰে প্ৰত্যাহ্বান আছিল।
গ) ১৯৮০–১৯৮৯: ইন্দিৰা গান্ধী আৰু ৰাজীৱ গান্ধীৰ চৰকাৰ
১৯৮০ৰ দশকত ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ বিনিময় হাৰ বৃদ্ধি পাইছিল।
এই সময়ছোৱাত ভাৰতৰ আমদানি, বিদেশী ঋণ, উদ্যোগৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী আৰু বৈদেশিক পৰিশোধৰ ওপৰত চাপ আছিল।
অৱশ্যে, এই সময়ছোৱাৰ সম্পূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক অৱস্থা কেৱল বিনিময় হাৰেৰে বিচাৰ কৰিব নোৱাৰি।
ঘ) ১৯৯১–১৯৯৬: পি. ভি. নৰসিংহ ৰাওৰ চৰকাৰ
১৯৯১ চনত ভাৰত গুৰুতৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ সংকটৰ সন্মুখীন হৈছিল।
দেশৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ ভাণ্ডাৰ কমি গৈছিল আৰু আমদানিৰ পৰিশোধ কৰাটো কঠিন হৈ পৰিছিল। এই পৰিস্থিতিত চৰকাৰে অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ আৰম্ভ কৰে।
উদ্যোগৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ ব্যৱস্থাৰ বহু বাধা আঁতৰোৱা হয়, বৈদেশিক বিনিয়োগৰ বাবে অধিক সুযোগ সৃষ্টি কৰা হয় আৰু অৰ্থনীতিক অধিক মুকলি কৰাৰ পদক্ষেপ লোৱা হয়।
এই সময়ছোৱাত ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ বিনিময় হাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছিল। কিন্তু সেই পৰিৱৰ্তন কেৱল এখন চৰকাৰৰ সিদ্ধান্তৰ ফল বুলি কোৱাটো সম্পূৰ্ণ সঠিক নহ'ব; আগৰ অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি, বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ সংকট আৰু নতুন বিনিময় হাৰ ব্যৱস্থাও ইয়াৰ সৈতে জড়িত আছিল।
ঙ) ১৯৯৮–২০০৪: অটল বিহাৰী বাজপেয়ীৰ চৰকাৰ
এই সময়ছোৱাত ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ বিনিময় হাৰ প্ৰায় ₹৪১ৰ পৰা ₹৪৫ৰ আশে-পাশে আছিল।
ভাৰতত তথ্য-প্ৰযুক্তি খণ্ডৰ বিকাশ, ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ উন্নয়ন আৰু টেলিকম খণ্ডৰ সম্প্ৰসাৰণৰ দৰে পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল।
একেসময়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰৰ পৰিৱৰ্তন, বৈদেশিক বিনিয়োগ আৰু আমদানি-ৰপ্তানিৰ প্ৰভাৱ বিনিময় হাৰৰ ওপৰতো পৰিছিল।
চ) ২০০৪–২০১৪: ড° মনমোহন সিঙৰ চৰকাৰ
২০০৪ চনত ১ ডলাৰৰ মূল্য বাৰ্ষিক গড় হিচাপত প্ৰায় ₹৪৫ আছিল। ২০১৪ চনত ই প্ৰায় ₹৬১ হয়।
অৰ্থাৎ, এই সময়ছোৱাত ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ বিনিময় হাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছিল।
এই সময়ছোৱাত ভাৰতৰ অৰ্থনীতিৰ বিকাশ, সেৱা খণ্ড, তথ্য-প্ৰযুক্তি আৰু বৈদেশিক বাণিজ্যৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছিল। কিন্তু ২০০৮ চনৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক সংকট, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তেলৰ দাম, আমদানি-ৰপ্তানিৰ ব্যৱধান আৰু ২০১৩ চনৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ বজাৰৰ অস্থিৰতাই টকাৰ ওপৰত চাপ সৃষ্টি কৰিছিল।
ছ) ২০১৪–২০২৬: নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ চৰকাৰ
২০১৪ চনত ১ ডলাৰৰ মূল্য বাৰ্ষিক গড় হিচাপত প্ৰায় ₹৬৩ আছিল। ২০২৬ চনৰ ১৩ অক্টোবৰত ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ বজাৰদৰ প্ৰায় ₹৯৫.২৫ আছিল।
এই সময়ছোৱাত GST, ডিজিটেল লেনদেন, আন্তঃগাঁথনিৰ উন্নয়ন আৰু উৎপাদন খণ্ডক উৎসাহিত কৰাৰ দৰে পদক্ষেপ লোৱা হৈছে। একেসময়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তেলৰ দাম, আমেৰিকাৰ সুদৰ হাৰ, বৈদেশিক বিনিয়োগৰ প্ৰবাহ, আমদানি-ৰপ্তানিৰ ব্যৱধান আৰু ডলাৰৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তিয়েও টকাৰ বিনিময় হাৰত প্ৰভাৱ পেলাইছে।
২০২৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেলৰ দাম আৰু বৈদেশিক পুঁজিৰ প্ৰবাহৰ চাপৰ মাজতে টকাৰ বিনিময় হাৰ দুৰ্বল হৈছিল। ১৩ অক্টোবৰত ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ পদক্ষেপৰ পিছত টকাই কিছু শক্তি লাভ কৰিছিল।
সেয়েহে, এই সময়ছোৱাত টকাৰ বিনিময় হাৰ বৃদ্ধি পোৱাটো এটা তথ্য; কিন্তু কেৱল এই তথ্যৰ ভিত্তিত চৰকাৰৰ সামগ্ৰিক অৰ্থনৈতিক সফলতা বা বিফলতাৰ চূড়ান্ত সিদ্ধান্ত ল'ব নোৱাৰি।
-১৯৪৭ৰ পৰা ২০২৬লৈ মুঠ কিমান পৰিৱৰ্তন হ'ল?
আনুমানিক হিচাপত:
১৯৪৭ চনত ১ ডলাৰ ~ ₹৩.৩২
২০১৪ চনত ১ ডলাৰ ~ ₹৬৩.০৩
১৯৪৭ৰ পৰা ২০১৪লৈ ডলাৰৰ বিনিময় হাৰ প্ৰায় ১,৭৩৮ শতাংশ পইছা মূল্য কমিল
২০১৪ চনত ১ ডলাৰ ~ ৬৩.০৩
২০২৬ চনত ১ ডলাৰ ~ ৯৫.২৫
২০১৪ৰ পৰা ২০২৬লৈ এই হাৰ প্ৰায় ৩৩.৮৩% শতাংশ পইছা মূল্য কমিল।
- শেষত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা
১৯৪৭ৰ পৰা ২০২৬লৈ ভাৰতৰ বিভিন্ন চৰকাৰৰ কাৰ্যকালত ডলাৰৰ বিপৰীতে টকাৰ বিনিময় হাৰ সলনি হৈছে। কিছুমান সময়ত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুত আছিল, আন কিছুমান সময়ত তুলনামূলকভাৱে কম আছিল।
কিন্তু এখন চৰকাৰৰ কাৰ্যকাল মূল্যায়ন কৰিবলৈ কেৱল ডলাৰৰ হাৰ চোৱাটোৱেই যথেষ্ট নহয়। মুদ্ৰাস্ফীতি, মানুহৰ আয়, কৰ্মসংস্থান, ঔদ্যোগিক উৎপাদন, ৰপ্তানি, বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ ভাণ্ডাৰ আৰু দেশৰ সামগ্ৰিক অৰ্থনৈতিক বিকাশো বিবেচনা কৰিব লাগে।
গণতন্ত্ৰত চৰকাৰক প্ৰশ্ন কৰাটো নাগৰিকৰ অধিকাৰ। কিন্তু সেই প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰোঁতে তথ্য, ইতিহাস আৰু অৰ্থনৈতিক বাস্তৱতা এই তিনিওটা একেলগে চোৱাটো অধিক যুক্তিসংগত।
Post a Comment
Please do not enter any spam link in the comment box.